Jestem ofiarą przemocy domowej- co robić? Do kogo zwrócić się o pomoc?

J

 „Jestem ofiarą przemocy domowej- co robić? Do kogo zwrócić się o pomoc?”

Poradnik dla osób zamieszkujących w Belgii.

W nawiązaniu do artykułu opublikowanego w kwietniowym wydaniu Gazetki „Przemoc ma wiele twarzy” chciałabym tym razem zaproponować Czytelnikom zarys prawnych uregulowań związanych z przemocą domową na terytorium Królestwa Belgii, jak również odpowiedzieć na łamach Gazetki na najczęściej zadawane pytania związane ze m skargi przez osoby, które doznają przemocy domowej.

Przemoc w związku to całokształt zachowań, czynów oraz postaw obecnego bądź byłego małżonka/partnera mających na celu przejęcie kontroli, podporządkowanie i całkowite zdominowanie drugiej osoby. Przemoc może przejawiać się agresją fizyczną, groźbami, szantażowaniem, działaniami mającymi na celu izolację ofiary od innych członków rodziny bądź od przyjaciół, wymuszaniem aktów seksualnych, odcięciem lub ograniczeniem dostępu do środków finansowych, itd. Najczęściej nie są to sytuacje jednorazowe a wręcz przeciwnie-są to przybierające na sile, powtarzające się cyklicznie zachowania, które wyniszczają przez lata ofiarę fizycznie jak również psychicznie.

Aby zapobiegać występowaniu aktów przemocy domowej prawodawca belgijski przyjął kilka aktów prawnych, wśród których warto wymienić ustawę z dnia 24 listopada 1997 roku mającą na celu przeciwdziałanie przemocy domowej (la loi du 24 novembre 1997 visant à combattre la violence au sein du couple) oraz ustawę z dnia 28 stycznia 2003 roku o przyznaniu lokalu mieszkalnego małżonkowi lub osobie żyjącej w związku partnerskim, która doznała aktów przemocy fizycznej ze strony współmałżonka bądź partnera (la loi du 28 janvier 2003 visant à l’attribution du logement familial au conjoint ou au cohabitant légal victime d’actes de violence physique de son partenaire).

Art. 410 belgijskiego kodeksu karnego przewiduje karę pozbawiania wolności do lat dwóch w przypadku, gdy sprawca dokona naruszenia czynność narządu ciała lub rozstroju zdrowia małżonka lub osoby, z którą pozostaje w stałym pożyciu bądź, gdy łączyła te osoby relacja uczuciowa w przeszłości.

Aby proces karny oraz ewentualnie również powiązany z nim adhezyjny proces cywilny (odszkodowawczy) mógł się rozpocząć odpowiednie służby muszą w jakiś sposób dowiedzieć się o zaistnieniu sytuacji potencjalnie noszącej znamiona czynu zabronionego.

W tym zakresie zasadniczo istnieją cztery możliwości:

  • złożenie skargi przez pokrzywdzonego,
  • złożenie zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa przez osobę trzecią (świadek, osoba bliska). Możliwe jest zastrzeżenie sobie anonimowości.
  • złożenie takiego zawiadomienia przez osoby zobowiązane do sygnalizowania takich sytuacji (lekarze, opieka społeczna, dyrekcja szkoły)
  • przyznanie się do winy

Skarga lub zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa można złożyć w formie pisemnej bądź ustnej na komisariacie Policji lub bezpośrednio w Prokuraturze. Zwyczajowo przyjmuje się, że na Policji składa się skargę/zawiadomienie w formie ustnej z czego sporządzany jest pisemny protokół (proces verbal w skrócie PV), który należy dokładnie przeczytać przed podpisaniem i poprosić o kopię dla siebie. Należy także skorzystać z możliwości podpisania deklaracji osoby poszkodowanej, co ułatwi na późniejszym etapie dostęp do akt sprawy. Z kolei Prokuratora informujemy, co do zasady za pomocą pisma wysłanego listem poleconym lub złożonego bezpośrednio w biurze podawczym Prokuratury miejscowo właściwej.

Poniżej chciałabym przytoczyć kilka najczęściej zadawanych pytań dotyczących procedury składania skargi na Policji przez osobę poszkodowaną.

Jakie dokumenty muszę przedstawić, aby złożyć skargę?

Oczywiście podstawowym dokumentem jest dowód osobisty lub paszport (belgijski lub polski), który potwierdza tożsamość osoby składającej skargę.

Jeśli poszkodowany dysponuje raportem z obdukcji sporządzonym przez lekarza medycyny sądowej lub innym zaświadczeniem lekarskim potwierdzającym odniesione obrażenia, powinien dołączyć ich kopię do akt sprawy.

W przypadku przemocy psychicznej można dołączyć kopię listów, korespondencji e-mail, sms’ów, nagrania rozmów telefonicznych lub nagrania video.

Do policyjnego dossier można załączyć także pisemne zeznania świadków, lub wnieść wniosek o przesłuchanie osób w charakterze świadków.

Czy ktoś może mi towarzyszyć na komisariacie?

Jak najbardziej. Może to być osoba bliska-ktoś z rodziny, przyjaciółka. Jeżeli osoba składająca skargę nie posługuje się w stopniu wystarczającym językiem francuskim lub niderlandzkim należy zwrócić się o pomoc do tłumacza.

Czy osoba przeciwko której wnoszę skargę będzie o tym poinformowana?

Tak. Zostanie ona wezwana celem złożenia wyjaśnień i będzie miała dostęp do akt sprawy. Adwokaci stron, jeśli zostali wyznaczeni też mają prawo wglądu w całą dokumentację.

Obawiam się nowych aktów przemocy pod moim adresem. Co mam robić?

W przypadku istnienia uzasadnionej obawy doznania aktów przemocy można opuścić miejsce zamieszkania wraz z dziećmi lub bez nich. W takim przypadku należy poinformować o tym Policję, ponieważ w przypadku, gdy małżonek lub partner uda się na komisariat celem zgłoszenia opuszczenia wspólnego gospodarstwa domowego lub uprowadzenia dzieci Policja nie podejmie żadnej interwencji w tej sprawie.

Chciałabym znaleźć bezpieczne miejsce dla mnie i dla dzieci. Dokąd pójść?

Jeżeli nie ma możliwości znalezienia bezpiecznego miejsca pobytu u rodziny lub przyjaciół to w takim przypadku istnieją centra udzielające schronienia ofiarom przemocy. Listę z numerami telefonów można znaleźć na stronie: http://violenceconjugale.be/-Adresses-Utiles-#art-48

Za pobyt w tych miejscach pobierana jest pewna opłata. Jeżeli osoba potrzebująca schronienia nie posiada żadnych środków finansowych to może zwrócić się do CPAS o sfinansowanie takiego pobytu.

Opuściłam nasze wspólne mieszkanie. Teraz obawiam się tam wrócić. Jak odzyskać potrzebne mi rzeczy?

Najlepiej wszystkie ważne osobiste dokumenty oraz te dotyczące dzieci od razu wziąć ze sobą. Jeżeli jednak tak się nie stało to osoba poszkodowana ma prawo zwrócić się do dzielnicowego, aby dla bezpieczeństwa jej towarzyszył podczas wizyty w mieszkaniu.

Czy mogę zakazać mojemu partnerowi wchodzenia do mojego mieszkania?

Jeżeli partner przedstawia realnie niebezpieczeństwo dla zdrowia i życia osoby poszkodowanej oraz innych osób zamieszkujących we wspólnym gospodarstwie domowym (dzieci) Prokurator może nakazać partnerowi natychmiastowe opuszczenie wspólnego lokalu mieszkalnego oraz zakazać mu do niego powrotu. Dodatkowo Prokurator może nałożyć na partnera zakaz zbliżania się na okres max. 10 dni (ustawa z dnia 15 maja 2012 o czasowym zakazie korzystania ze wspólnego lokalu mieszkalnego. La Loi du 15 mai 2012 relative a l’interdiction temporaire de residence en cas de violence domestique). W tym czasie należy zwrócić się do właściwego Sądu-Wydział Rodzinny (Tribunal de la Famille) o ustalenie czasowych zasad korzystania z lokalu mieszkalnego oraz ewentualnie ustalenie miejsca przebywania nieletnich dzieci.

W następnym numerze: Mobbing w miejscu pracy. Na czym polega i jak się bronić?

About the author

Avatar
Agnieszka Sità

Agnieszka Sità –Absolwentka Prawa i Kryminologii Uniwersytetu Łódzkiego, studiów podyplomowych w zakresie prawa europejskiego na Uniwersytecie w Katanii, posiada dyplom Uniwersytetu Paryż V studiów interdyscyplinarnych z Psychotraumatologii klinicznej oraz Wiktymologii oraz Centrum Psychotraumatologii Montoyer w Brukseli.
Certyfikowany mediator długów. Doradca ds. zadłużenia.
W Belgii mieszka od ponad 10 lat, gdzie przez dłuższy czas pracowała w instytucjach europejskich oraz dla polskich władz regionalnych. Uzyskała uprawnienia tłumacza ustnego oraz pisemnego w języku francuskim, włoskim oraz angielskim. Posługuje się także językiem niderlandzkim. Udziela konsultacji również w sprawach administracyjno-prawnych.
W każdy pierwszy piątek miesiąca w godzinach 9.00-16.30 organizuje bezpłatnie konsultacje dla młodzieży oraz osób znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej.
Więcej informacji na stronie www.porada.be lub pod numerem telefonu 0495 28 98 24.

Avatar By Agnieszka Sità